Mỗi mùi của ZUNGZA đều bắt đầu từ một cảnh, chứ không bắt đầu từ một danh sách nguyên liệu. Có mùi bắt đầu từ buổi sáng sương còn đọng trên lá, có mùi bắt đầu từ một lối mòn đầy kim thông khô, và có mùi bắt đầu từ gian bếp lúc củi vừa bén. Việc của chúng tôi sau đó chỉ là tìm cách để cái cảnh ấy đứng lại được trong một hũ nến.
Cảm hứng mùi hương của ZUNGZA đi theo bốn hướng quen thuộc của rừng, là gỗ, nhựa cây, lá cỏ và khói. Mỗi mùi được kể bằng tối đa ba nốt hương chính, và điều chúng tôi quan tâm nhất là mùi đó gợi lại được cảnh gì cho người nghe nó.
Bốn hướng của rừng
Hướng gỗ là hướng có nền vững nhất. Nó ấm, khô, hơi bụi, giống mùi một thân cây đã phơi nắng lâu ngày, và nó thường ở lại lâu nhất trong phòng. Hướng nhựa cây thì trong và mát hơn, có chút gắt dễ chịu ở đầu mũi, giống lúc bạn bấm vào một cành thông tươi rồi đưa tay lên ngửi.
Hướng lá cỏ nhẹ và xanh, gần với buổi sáng hơn buổi tối, thích hợp cho những căn phòng cần sự tỉnh táo. Còn hướng khói là hướng riêng tư nhất, nó gợi buổi tối, gợi bếp, gợi cảm giác được ở trong nhà khi ngoài kia trời đã lạnh.
Cách một cái cảnh trở thành một mùi
Chúng tôi bắt đầu bằng việc viết lại cảnh đó thành một đoạn ngắn, càng cụ thể càng tốt, ở đó có nhiệt độ, có độ ẩm, có giờ trong ngày. Sau đó mới chọn hướng hương, rồi rút dần cho tới khi còn ba nốt chính, vì mùi cũng như một câu văn, càng ít chữ thừa thì càng dễ nhớ.
Phần tinh dầu được pha chế bởi ZUNGZA và phần sáp đậu nành được phối trộn bởi ZUNGZA, nên hai phần này được điều chỉnh cùng nhau chứ không tách rời. Sáp quyết định mùi thoát ra nhanh hay chậm, còn hương quyết định nó kể chuyện gì, và chúng tôi thử lại nhiều lần cho tới khi cả hai đi cùng một nhịp.
Mùi và ký ức
Có một điều thú vị về khứu giác. Trong năm giác quan, đây là giác quan có đường dẫn ngắn nhất tới vùng não xử lý cảm xúc và trí nhớ, nên một mùi quen thường gọi về cả khung cảnh chứ không chỉ gọi về tên của nó. Đó là lý do người ta có thể quên mình đã ăn gì tuần trước, nhưng lại nhớ rõ mùi của căn nhà mình lớn lên.
Chúng tôi làm việc với ý đó một cách nhẹ nhàng thôi. Một hũ nến không thay được một chuyến đi, nhưng nó có thể giữ chỗ cho một chuyến đi, để tới hôm bạn cần thì cảnh cũ hiện lại nhanh hơn một chút.
Vài câu hỏi bạn hay gửi cho chúng tôi
ZUNGZA có bao nhiêu hướng mùi
Bốn hướng chính là gỗ, nhựa cây, lá cỏ và khói. Các mùi cụ thể đều xoay quanh bốn hướng này.
Vì sao mỗi mùi chỉ kể ba nốt hương
Vì ba nốt là đủ để một mùi có đầu, có giữa và có phần ở lại, mà vẫn đủ gọn để người nghe nhớ được nó.
Mùi nào phù hợp cho buổi tối
Hướng gỗ và hướng khói thường dễ chịu vào buổi tối, vì cả hai đều ấm và trầm, phù hợp với lúc nhịp trong nhà chậm lại.
Bạn có thể đọc thêm về đường đi của mùi vào ký ức, về ba loài cây sau ba hướng mùi, và về cách chọn mùi theo mùa ở Việt Nam.