Cảm hứng mùi hương

Mỗi mùi của ZUNGZA đều bắt đầu từ một cảnh, chứ không bắt đầu từ một danh sách nguyên liệu. Có mùi bắt đầu từ buổi sáng sương còn đọng trên lá, có mùi bắt đầu từ một lối mòn đầy kim thông khô, và có mùi bắt đầu từ gian bếp lúc củi vừa bén. Việc còn lại là tìm cách để cảnh ấy đứng lại được trong một hũ nến.

Cảm hứng mùi hương của ZUNGZA đi theo bốn hướng quen thuộc của rừng, là gỗ, nhựa cây, lá cỏ và khói. Mỗi mùi được kể bằng tối đa ba nốt hương chính, và điều quan tâm nhất là mùi đó gợi lại được cảnh gì cho người nghe nó.

Bốn hướng của rừng

Hướng gỗ là hướng có nền vững nhất. Nó ấm, khô, hơi bụi, giống mùi một thân cây đã phơi nắng lâu ngày, và nó thường ở lại lâu nhất trong phòng. Hướng nhựa cây thì trong và mát hơn, có chút gắt ở đầu mũi, giống lúc bấm vào một cành thông tươi rồi đưa tay lên ngửi.

Hướng lá cỏ nhẹ và xanh, gần với buổi sáng hơn buổi tối, thích hợp cho những căn phòng cần sự tỉnh táo. Còn hướng khói là hướng riêng tư nhất, nó gợi buổi tối, gợi bếp, gợi cảm giác được ở trong nhà khi ngoài kia trời đã lạnh.

Cách một cái cảnh trở thành một mùi

Bước đầu là viết lại cảnh đó thành một đoạn ngắn, càng cụ thể càng rõ, ở đó có nhiệt độ, có độ ẩm, có giờ trong ngày. Sau đó mới chọn hướng hương, rồi rút dần cho tới khi còn ba nốt chính, vì mùi cũng như một câu văn, càng ít chữ thừa thì càng dễ nhớ.

Phần tinh dầu được pha chế bởi ZUNGZA và phần sáp đậu nành được phối trộn bởi ZUNGZA, nên hai phần này được điều chỉnh cùng nhau chứ không tách rời. Sáp quyết định mùi thoát ra nhanh hay chậm, còn hương quyết định nó kể chuyện gì, và xưởng thử lại nhiều lần cho tới khi cả hai đi cùng một nhịp.

Mùi và ký ức

Có một điều thú vị về khứu giác. Trong năm giác quan, đây là giác quan có đường dẫn ngắn nhất tới vùng não xử lý cảm xúc và trí nhớ, nên một mùi quen thường gọi về cả khung cảnh chứ không chỉ gọi về tên của nó. Đó là lý do người ta có thể quên bữa ăn tuần trước, nhưng lại nhớ rõ mùi của căn nhà thời nhỏ.

ZUNGZA làm việc với ý đó một cách nhẹ nhàng. Một hũ nến không thay được một chuyến đi, nhưng nó có thể giữ chỗ cho một chuyến đi, để tới hôm cần thì cảnh cũ hiện lại nhanh hơn một chút.

Câu hỏi hay gặp

ZUNGZA có bao nhiêu hướng mùi

Bốn hướng chính là gỗ, nhựa cây, lá cỏ và khói. Các mùi cụ thể đều xoay quanh bốn hướng này.

Vì sao mỗi mùi chỉ kể ba nốt hương

Vì ba nốt là đủ để một mùi có đầu, có giữa và có phần ở lại, mà vẫn đủ gọn để người nghe nhớ được nó.

Mùi nào phù hợp cho buổi tối

Hướng gỗ và hướng khói hay được chọn vào buổi tối, vì cả hai đều ấm và trầm, phù hợp với lúc nhịp trong nhà chậm lại.

Đọc thêm về đường đi của mùi vào ký ức, về ba loài cây sau ba hướng mùi, và về cách chọn mùi theo mùa ở Việt Nam.