Sông Đà là một con sông lớn của vùng tây bắc, chảy qua Hoà Bình rồi nhập vào sông Hồng, và trên đó có một hồ thuỷ điện rộng tới mức người ở xa nhìn vào cứ tưởng là biển. Cam lớn lên ở vùng ấy, nên những buổi sáng bên mặt nước rộng là một phần của tuổi thơ chứ chưa phải một chuyến đi.
Buổi sáng trên hồ có một cái mùi rất khó tả. Nước ở đó lặng và lạnh, sương nằm thấp trên mặt nước, và khi mặt trời lên thì lớp sương ấy tan dần từ giữa ra. Cái mùi lúc đó là mùi của nước, của đá ẩm, của cỏ bên bờ vừa được nắng chạm vào. Trong veo, và hơi mát ở đầu mũi.
Con suối nhỏ và những buổi chiều mò cua
Gần nhà thì có một con suối nhỏ, và đó mới là nơi bọn trẻ thật sự thuộc về. Nước suối chảy qua những viên cuội tròn, chỗ sâu nhất chỉ tới đầu gối, và dưới mỗi hòn đá lớn đều có thể có một con cua đang trú. Việc lật đá tìm cua dạy cho người ta một kiểu kiên nhẫn mà sau này đi làm mới thấy là mình đã có.
Chiều xuống, chân tay lạnh cóng, nhưng đám trẻ cứ ở đó tới khi có người gọi về. Đường về thì đi qua vạt cỏ cao, và cỏ bị chân mình chạm vào lại cho ra một cái mùi khác, xanh và hơi gắt. Rồi về tới sân là mùi khói bếp, và trong nhà có một chậu nước ấm.
Những thứ ấy nghe rất bình thường với một đứa trẻ ở vùng đó. Phải rời đi rồi mới biết chúng quý tới đâu, và phải sống ở phố một thời gian rồi mới hiểu vì sao có những buổi tối mình cứ thấy thiếu một điều gì mà chẳng gọi ra được tên.
Chỗ mà những hướng mùi bắt đầu
Khi chúng tôi làm một hướng mùi mới, việc đầu tiên chẳng phải là chọn nguyên liệu. Việc đầu tiên là chọn một khung cảnh, và gần như lần nào khung cảnh ấy cũng ở vùng đó. Một buổi sáng sương trên mặt nước. Một lòng suối sau cơn mưa. Một vạt cỏ giữa trưa. Một buổi tối bên bếp củi.
Chọn được khung cảnh rồi mới tới việc tìm cách kể nó, và mỗi món của chúng tôi giữ tối đa ba hướng mùi chính để câu chuyện còn nghe được rõ. Sáp đậu nành phối trộn bởi ZUNGZA và tinh dầu pha chế bởi ZUNGZA là phần việc trong xưởng, còn phần bạn nhận được nên là cái khung cảnh ấy, chứ chưa phải một danh sách nguyên liệu.
Chúng tôi kể chỗ mình bắt đầu ra đây vì điều đó công bằng với bạn. Một hũ nến làm ở làng nghề Vạn Phúc, nhưng cái nhìn đằng sau nó tới từ một con suối nhỏ ở Hoà Bình, và chúng tôi muốn nó đi được xa mà vẫn còn giữ hơi nước của chỗ ấy.
Vài câu hỏi bạn hay gửi cho chúng tôi
Sông Đà ở đâu
Sông Đà là một con sông lớn của vùng tây bắc, chảy qua Hoà Bình rồi nhập vào sông Hồng, và trên đó có hồ thuỷ điện rất rộng.
Những hướng mùi của ZUNGZA lấy cảm hứng từ đâu
Từ những khung cảnh cụ thể ở vùng tây bắc, như sương trên mặt hồ, lòng suối sau mưa, vạt cỏ giữa trưa và buổi tối bên bếp củi.
Vì sao ZUNGZA kể câu chuyện thay vì kể thành phần
Vì một cái mùi được nhớ bằng khung cảnh chứ ít khi bằng danh sách. Chúng tôi giữ tối đa ba hướng mùi chính cho mỗi món để khung cảnh ấy nghe được rõ.
Đọc thêm Hoà Bình, con suối nhỏ và đường tới ZUNGZA, khó khăn càng lớn, hạnh phúc càng đơn giản, và vì sao chúng tôi gọi mình là Rừng Già.