Cam lớn lên ở Hoà Bình, trong một nhà làm nông. Những ngày ấy có một nhịp mà bây giờ nghĩ lại vẫn còn thấy rõ. Sáng đi học, chiều theo người lớn ra đồng hoặc lên đồi, và những hôm rảnh thì men theo con suối nhỏ mò cua bắt ốc cho tới lúc trời sẫm.
Trong nhịp đó, những điều làm mình vui đều rất nhỏ. Một bát cơm nóng khi về tới nhà với chân còn dính đất. Một chậu nước ấm để ngâm chân trong buổi tối lạnh. Tiếng củi nổ trong bếp. Đến giờ, khi đã đi nhiều hơn và thấy nhiều hơn, chúng tôi vẫn thấy những thứ ấy đứng nguyên chỗ của chúng.
Điều mà một quãng khó thường để lại
Một quãng khó dạy cho người ta cách đo lại mọi thứ. Khi việc có nước nóng để tắm cũng cần công sức, thì nước nóng thành một điều đáng vui. Khi phải đi bộ xa để tới chỗ cần tới, thì một chỗ ngồi xuống thành một món quà. Cái thước ấy, một khi đã có, sẽ theo mình rất lâu.
Chúng tôi chẳng nghĩ rằng khó khăn là điều nên mong. Chỉ là khi nó đã tới, nó thường để lại một món, và món ấy là khả năng thấy đủ với những thứ giản dị. Người có khả năng đó thì khó bị mọi thứ bên ngoài dắt đi, vì họ đã biết cái gì thật sự làm mình dễ chịu.
Điều này ăn vào cách chúng tôi làm việc. Ở xưởng, những ngày khó thường là những ngày dạy nhiều nhất. Hôm trời nồm, cả lượt nến có mặt sáp chưa đạt, và những hũ ấy được để lại dùng trong nhà. Lần sau, chúng tôi biết canh trời sớm hơn một buổi. Cái biết đó chẳng có cách nào học ngoài việc đã từng làm sai.
Vì sao chúng tôi làm những món nhỏ
Nếu hạnh phúc thường tới từ những thứ đơn giản, thì làm ra những thứ đơn giản cho tử tế là một việc đáng làm cả đời. Một hũ nến chẳng thay đổi được điều gì lớn trong ngày của bạn. Nó chỉ đánh dấu chỗ bắt đầu của một quãng nghỉ, cho bạn một điểm sáng để mắt dừng lại, và một cái mùi để đầu mình biết giờ là lúc gì.
Nên khi chọn làm gì tiếp theo, chúng tôi hay hỏi nhau một câu rất đơn giản. Món này có làm một buổi tối của ai đó dễ chịu hơn không. Nếu câu trả lời còn mơ hồ, chúng tôi để nó lại. Những thứ chúng tôi đang chuẩn bị, như thảo dược ngâm chân hay một cái ghế nhỏ để ngồi bên hiên, đều tới từ cách hỏi ấy.
Còn phần nỗ lực thì chúng tôi để nó ở lại trong xưởng, trong những lượt làm lại, trong quãng chờ sáp nguội mà chẳng ai nhìn thấy. Điều đáng ra tới với bạn chỉ nên là một món đồ vừa vặn, dùng được, và im lặng làm việc của nó.
Vài câu hỏi bạn hay gửi cho chúng tôi
ZUNGZA theo tinh thần gì
Chúng tôi đi theo cái thuận tự nhiên và cái vừa đủ. Mỗi món chỉ làm một việc, làm thật lâu, và giúp một buổi tối của bạn dễ chịu hơn một chút.
Vì sao ZUNGZA giữ nhịp chậm
Vì phần chờ trong nghề này dài hơn phần làm, và mặt sáp cần thời gian của nó. Chúng tôi chọn đi chậm để những gì tới tay bạn đều đạt.
Cam là ai
Cam là người dựng ZUNGZA, tên thật là Nguyễn Diệp An Linh, sinh ra ở Hoà Bình trong một nhà làm nông. Phần lớn những hướng mùi của chúng tôi đều bắt đầu từ những ngày ở đó.
Đọc thêm chuyện Hoà Bình và con suối nhỏ, chữ vừa đủ ở ZUNGZA, và mang một chút rừng vào trong nhà.