Tinh dầu là gì, và người ta lấy nó ra khỏi cây bằng cách nào

Nếu bạn vò một chiếc lá trong tay rồi đưa lên mũi, cái mùi bạn nhận được chính là câu trả lời ngắn nhất cho câu hỏi này. Trong lá, trong vỏ, trong hoa và trong lõi gỗ, cây giữ một lượng rất nhỏ những chất thơm, nằm trong các túi hay các tuyến li ti. Tinh dầu là phần ấy, được lấy ra và gom lại.

Cây làm ra những chất này không phải để phục vụ mũi mình. Chúng là cách cây sống, để gọi ong bướm tới thụ phấn, để côn trùng tránh xa, để vết thương trên vỏ được bịt lại. Chúng tôi thấy điều này rất đáng nhớ mỗi khi mở một lọ tinh dầu, vì nó nhắc rằng mình đang cầm một phần công việc của một cái cây.

Vì sao mỗi giọt lại cần rất nhiều nguyên liệu

Lượng chất thơm trong cây thường rất nhỏ so với khối lượng của nó, và tỉ lệ ấy khác nhau rất xa giữa loài này với loài kia. Có những loài cho tinh dầu khá dễ, như vỏ cam chanh hay lá bạc hà. Có những loài cần hàng chục ki lô nguyên liệu mới được một lượng bé, và hoa thì thường là nhóm tốn kém nhất, vì hoa phải hái đúng buổi và chỉ tươi trong vài giờ.

Thời điểm thu hái cũng đổi cả kết quả. Cùng một vườn, hái vào sáng sớm và hái vào trưa nắng cho hai lượng khác nhau. Cùng một loài, trồng ở vùng này và vùng kia lại cho mùi khác nhau, vì đất, độ cao, lượng mưa và nắng đều ghi dấu vào cây. Đây là lý do một nguyên liệu thật luôn có vụ mùa, và mùa nào cũng hơi khác mùa trước.

Hai cách quen nhất để lấy tinh dầu

Cách phổ biến nhất là chưng cất bằng hơi nước. Nguyên liệu được xếp vào nồi, hơi nước nóng đi qua và cuốn những chất thơm theo mình, rồi hỗn hợp hơi ấy được làm nguội. Nước và tinh dầu tách thành hai lớp, và người ta lấy lớp tinh dầu ở trên. Phần nước còn lại cũng mang mùi, và ở nhiều nơi nó được giữ dùng như một loại nước thơm dịu.

Với vỏ của họ cam chanh, người ta thường ép nguội. Túi tinh dầu nằm ngay trong lớp vỏ ngoài, nên chỉ cần ép vỡ những túi ấy là dầu chảy ra, chẳng cần tới nhiệt. Cách này giữ được cái tươi của vỏ vừa mới bóc, và đó là lý do mùi cam chanh trong một chai nước hoa nghe sống động như vậy.

Còn một cách rất cũ mà ngày nay hiếm gặp, đó là trải hoa lên một lớp chất béo để chất béo hút mùi hoa dần, làm nhiều lượt với hoa mới. Người xưa ở vùng Grasse bên Pháp từng làm thế với những loài hoa quá mong manh cho nhiệt. Chúng tôi kể chi tiết này vì nó cho thấy nghề hương đã kiên nhẫn tới mức nào trước khi có máy móc.

Một lọ tinh dầu trong nhà bạn

Tinh dầu pha chế bởi ZUNGZA đựng trong lọ thuỷ tinh 15 ml, và mỗi lần dùng bạn chỉ cần rất ít. Vài giọt vào bát nước ấm bên bàn làm việc. Một giọt trên miếng gỗ nhỏ trong ngăn khăn. Vài giọt vào máy phun sương trước khi ngủ chừng hai mươi phút rồi tắt.

Ánh nắng và nhiệt là hai thứ làm tinh dầu đổi nhanh nhất, nên bạn để lọ đứng trong chỗ mát, đóng kín nắp, tránh nắng chiếu trực tiếp. Hạn dùng là ba năm kể từ ngày sản xuất, và một lọ giữ đúng cách thì tới cuối vẫn còn nguyên nét của nó.

Vài câu hỏi bạn hay gửi cho chúng tôi

Tinh dầu và hương liệu có gì khác nhau

Tinh dầu được lấy ra từ cây, còn hương liệu tổng hợp được tạo trong phòng thí nghiệm. Cả hai đều có chỗ dùng của mình, và chúng tôi nhìn nhận từng thứ theo đúng việc nó làm.

Vì sao cùng một loại tinh dầu lại có mùi khác nhau giữa các mẻ

Vì cây thay đổi theo vụ mùa, theo đất và theo thời tiết. Sự khác nhau nhỏ giữa các mẻ là dấu hiệu của nguyên liệu thật.

Giữ một lọ tinh dầu thế nào cho lâu

Để chỗ mát, đóng kín nắp, tránh nắng chiếu trực tiếp và tránh chỗ nóng như bếp hay cạnh cửa kính. Hạn dùng là ba năm kể từ ngày sản xuất.

Đọc thêm ba loài cây sau những hướng mùi rừng, ba nguyên liệu quen trong mùi, và cách giữ nến, nước hoa và tinh dầu.