Vì hệ khứu giác hạ dần phản hồi với một mùi không đổi. Mùi vẫn còn trong phòng, nhưng nó rời khỏi phần được để ý. Đây là cơ chế chung của khứu giác, không phải chuyện riêng của một loại nến hay một loại hương.
Hiện tượng đó gọi là gì?
Giới nghiên cứu gọi là sự thích ứng của khứu giác. Nói gọn là mũi quen mùi.
Nó xảy ra ở hai tầng. Tầng đầu nằm ở các thụ thể trong mũi, nơi phản hồi yếu dần khi một chất giữ nguyên nồng độ. Tầng sau nằm ở não, nơi một tín hiệu không đổi bị xếp xuống hàng sau.
Kết quả là một mùi rõ lúc vừa vào phòng có thể gần như mất hẳn sau một lúc ngồi trong đó.
Vì sao hệ khứu giác lại làm vậy?
Vì cái đáng để ý là sự thay đổi, không phải cái đứng yên.
Một mùi mới xuất hiện có thể là thức ăn, là khói, là một người tới gần. Một mùi đã có sẵn trong phòng từ sáng thì không mang thêm tin gì.
Nên việc hạ phản hồi với cái không đổi là cách giữ chỗ cho cái mới. Các giác quan khác cũng làm tương tự: người ta thôi để ý tiếng quạt sau vài phút.
Bao lâu thì mũi quen một mùi?
Không có một con số dùng chung được. Khoảng thời gian đổi theo nồng độ, theo loại chất, và theo từng người.
Điều nói được chắc là chiều: nồng độ càng cao thì cảm nhận tụt càng rõ sau một khoảng đầu, còn mùi rất nhẹ thì có khi không kịp vào nhận thức ngay từ đầu.
Nên mọi con số cụ thể về việc này nên đọc như một ước lượng, không phải một mốc đo.
Làm sao để mũi nhận lại được mùi?
Rời khỏi mùi đó một lúc rồi quay lại. Đây là cách đáng tin nhất, và nó không cần dụng cụ gì.
Ra ngoài phòng vài phút, hít không khí khác, rồi vào lại. Mùi hiện lên gần như lúc đầu.
Nhiều người ngửi hạt cà phê giữa hai lượt thử. Đó là một tập quán phổ biến, không phải một cách đã được chứng minh là có tác dụng. Nghỉ mũi vẫn là cách chắc hơn.
Việc này khác với mùi thật nhạt đi thế nào?
Khác ở chỗ kiểm lại được. Mũi quen mùi thì người khác bước vào vẫn ngửi rõ. Mùi thật nhạt đi thì người mới vào cũng thấy nhẹ.
Nên phép thử là một người thứ hai, hoặc chính người đó sau một lượt nghỉ mũi.
Nếu cả hai phép thử đều cho mùi nhẹ thì vấn đề nằm ở sản phẩm hoặc ở cách dùng, và phần cần xem lại ghi ở bài mùi nến nhạt hơn mong đợi thì xem lại gì.
Vì sao khách tới nhà lại ngửi thấy mùi rõ hơn?
Vì họ vừa đi từ một môi trường mùi khác vào.
Người ở trong nhà cả ngày đã quen với nền mùi của nhà: mùi gỗ, mùi vải, mùi bếp, mùi vật nuôi. Người mới vào chưa quen nền đó, nên đọc ra ngay.
Đây cũng là lý do một căn phòng nên được đánh giá bởi người vừa bước vào, không phải bởi người ngồi trong đó từ sáng.
Đi mua thì thử mùi thế nào cho đỡ lệch?
Thử ít mã một lượt. Ba mã là mức nhiều người chịu được, và sau đó phần phân biệt tụt rõ.
Giữa hai mã, để mũi nghỉ. Nếu phải thử nhiều, chia thành hai lượt cách nhau một quãng, đừng ép vào một lần.
Thử theo thứ tự từ nhẹ tới đậm. Một mã đậm thử trước sẽ che phần sau. Cách thử bằng bộ mẫu nhỏ ghi ở bài set sample thử mùi trước khi chọn.
Mua về nhà rồi thì nên thử lại không?
Nên, vì phòng của một người không giống phòng trưng bày.
Nhiệt độ, độ ẩm, luồng gió và nền mùi có sẵn đều đổi cách một mùi mở ra. Phần thông gió và độ ẩm ghi ở bài thông gió, độ ẩm và mùi trong nhà.
Cách thử là thắp hoặc bật trong phòng đó, ra ngoài một lúc, rồi vào lại. Lượt vào lại mới là lượt đọc đúng.
Điều này đổi cách mô tả một mùi thế nào?
Nó bắt phần mô tả phải gắn với thời điểm, không chỉ gắn với tên nguyên liệu.
Một mùi có lúc vừa mở, lúc sau một giờ, và lúc gần tàn. Ba lúc đó là ba lớp khác nhau, nên hai người nói về hai lúc khác nhau sẽ không khớp.
ZUNGZA giữ mỗi mùi ở tối đa ba nét chính. Trang Nước hoa ghi lý do: mũi người nhớ theo cụm chứ không nhớ theo danh sách.
Một chai tinh dầu 15 ml giá 390.000₫ cho phép tăng giảm từng giọt, nên nó là cách rẻ nhất để tìm mức vừa cho một phòng cụ thể. Một bình khuếch tán 100 ml giá 490.000₫ thì giữ một mức đều nhiều ngày.
FAQ
Vì sao thắp nến một lúc rồi không còn ngửi thấy?
Vì hệ khứu giác hạ dần phản hồi với một mùi không đổi. Mùi vẫn còn trong phòng, nhưng rời khỏi phần được để ý.
Làm sao biết mùi nhạt thật hay chỉ là mũi quen?
Nhờ một người vừa bước vào phòng ngửi thử, hoặc ra ngoài vài phút rồi vào lại. Mũi quen mùi thì người mới vào vẫn ngửi rõ.
Ngửi hạt cà phê có làm mũi hết quen mùi không?
Đó là một tập quán phổ biến, không phải cách đã được chứng minh. Nghỉ mũi và ra khỏi phòng là cách chắc hơn.
Một lượt đi mua nên thử mấy mùi?
Khoảng ba mã, thử từ nhẹ tới đậm, giữa hai mã thì để mũi nghỉ. Nhiều hơn thì phần phân biệt tụt rõ.
Vì sao khách tới nhà ngửi thấy mùi mà chủ nhà không thấy?
Vì chủ nhà đã quen nền mùi của nhà, còn người mới vào thì chưa.