Câu hỏi vì sao món này đắt là một câu hỏi tử tế, và người bán đàng hoàng nên trả lời được. Vấn đề là phần lớn câu trả lời dừng ở chữ thủ công, mà chữ đó không giải thích gì.
Giá của một món làm bằng tay thường gồm sáu phần: vật liệu, công làm, hao hụt do loại bỏ hàng lỗi, bao bì, vận chuyển và phần chi phí bán hàng. Điểm khác so với hàng sản xuất lớn không phải là vật liệu đắt hơn, mà là công và hao hụt chiếm tỉ trọng lớn hơn hẳn.
Sáu phần, nhìn từng phần
- Vật liệu: có khi rẻ, có khi rất đắt. Với vật liệu tự nhiên, phần chọn lọc và loại bỏ cũng tính vào đây.
- Công: số giờ tay người làm, cộng thời gian chờ giữa các bước mà không thể rút ngắn.
- Hao hụt: số món phải loại bỏ để có món đạt. Với vật liệu tự nhiên, tỉ lệ này cao hơn nhiều so với vật liệu công nghiệp.
- Bao bì: với đồ dễ vỡ hoặc đồ làm quà, đây là phần không thể cắt.
- Vận chuyển: gồm cả phần chuyển nguyên liệu từ vùng trồng hoặc vùng khai thác về xưởng.
- Bán hàng: ảnh, mô tả, sàn thương mại, hoa hồng, đổi trả, và người trả lời khi bạn hỏi.
Vì sao hao hụt là phần ít ai nói tới
Với một vật liệu tự nhiên, bạn không đặt được đúng cái mình muốn. Một lô vỏ cây về xưởng thì có khúc đủ dày, có khúc nứt, có khúc cong quá mức dùng được. Phần không dùng được vẫn đã được mua, đã được vận chuyển và đã tốn công phân loại.
Ở xưởng của ZUNGZA, đây là phần chúng tôi phải tính lại mỗi lô, vì tỉ lệ dùng được thay đổi theo vùng trồng và theo mùa. Đây là kinh nghiệm trong xưởng của chúng tôi, không phải một tỉ lệ chuẩn cho ngành.
Đắt và có giá trị không phải một chuyện
Một món có thể đắt vì công cao, cũng có thể đắt chỉ vì chuỗi bán hàng dài. Cách kiểm tra thực dụng cho người mua là hỏi ba câu: món này làm ở đâu, công đoạn nào làm bằng tay, và nếu hỏng thì có sửa hoặc đổi được không. Một mức giá được giải thích rõ thường dễ chấp nhận hơn một mức giá thấp không rõ vì sao thấp.
Vài câu hỏi bạn hay gửi cho chúng tôi
Vì sao hai xưởng cùng làm một món mà giá lệch nhiều
Có thể do vật liệu khác cấp, do số bước làm bằng tay khác nhau, do tỉ lệ loại bỏ khác nhau, hoặc do chuỗi bán hàng khác nhau. Giá lệch không tự nó nói lên món nào tốt hơn.
Mua trực tiếp tại xưởng có rẻ hơn không
Thường rẻ hơn phần chi phí kênh bán, nhưng không phải luôn luôn, vì nhiều xưởng giữ một mức giá chung để không phá giá kênh của mình. Cái bạn được thêm khi tới xưởng thường là thông tin và khả năng chọn đúng chiếc.
Giảm giá sâu có đáng lo không
Không nhất thiết, vì có những đợt xả hàng lỗi mẫu hoặc hàng cuối vụ rất hợp lý. Điều nên hỏi là lý do giảm. Một lý do rõ ràng thì yên tâm được; giảm sâu thường xuyên mà không có lý do thì nên xem lại mức giá gốc.