Nhiệt độ nóng chảy là khoảng nhiệt mà sáp chuyển từ rắn sang lỏng. Con số đó quyết định sáp giữ được hình ở nhiệt độ phòng hay không, và vì thế quyết định sáp đó làm được nến cốc hay nến cột. Nó không nói gì về mùi.
Vì sao sáp không có một điểm nóng chảy duy nhất?
Nước có một mốc: 0°C. Sáp không như vậy. Sáp là hỗn hợp của nhiều phân tử dài ngắn khác nhau, mỗi nhóm rời khỏi trạng thái rắn ở một mức nhiệt riêng.
Kết quả là sáp mềm dần qua một khoảng, rồi lỏng hẳn. Vì vậy tài liệu kỹ thuật ghi một khoảng, ví dụ 45–55°C, chứ không ghi một số.
Điều này giải thích một chuyện quen mắt: mặt sáp quanh bấc đã lỏng trong khi phần sát thành cốc còn đục và dính. Hai chỗ đó đang ở hai mức nhiệt khác nhau trong cùng một khoảng.
Mỗi loại sáp nằm ở đâu trên thang nhiệt?
Ba loại hay gặp nhất, xếp theo khoảng nóng chảy thường được ghi trong bảng kỹ thuật:
- Sáp đậu nành: khoảng 45–55°C.
- Parafin: trải rộng theo loại, khoảng 46–68°C.
- Sáp ong: cao hơn cả hai, khoảng 62–65°C.
Mỗi nhà sản xuất phối trộn theo công thức riêng, nên hai bao sáp cùng tên vẫn có thể lệch vài độ. Con số in trên bao là con số của lô đó.
Sáp mềm và sáp cứng dùng cho dạng nến nào?
Sáp có khoảng nóng chảy thấp thì mềm ở nhiệt độ phòng. Loại này đi với nến cốc, vì thành cốc giữ hình thay cho sáp.
Nến cột phải tự đứng, không có gì đỡ. Loại sáp dùng cho nến cột cần cứng hơn, tức là khoảng nóng chảy cao hơn. Đổi chỗ hai loại này thì nến cột sẽ nghiêng dần trong ngày nóng.
Vì sao vũng sáp lỏng chỉ sâu vài milimét?
Ngọn lửa truyền nhiệt xuống mặt sáp. Nhiệt đó lan ra thành cốc, lan vào không khí và lan xuống lớp sáp dưới.
Vũng sáp dừng lại ở độ sâu mà lượng nhiệt đi vào bằng lượng nhiệt mất đi. Sâu hơn mức đó, sáp vẫn ở dưới khoảng nóng chảy nên vẫn rắn. Đó là lý do một hũ nến không lỏng toàn bộ dù thắp nhiều giờ.
Vì sao lần thắp đầu nên kéo dài hai tới ba giờ?
Vì vũng sáp cần thời gian để lan ra tới thành cốc. Nếu lần đầu chỉ thắp mười lăm phút, vũng sáp chỉ kịp rộng bằng miệng chén nhỏ.
Lần sau ngọn lửa vẫn ăn theo vết cũ, và phần sáp sát thành cốc không bao giờ được nung tới. Hướng dẫn trên trang sản phẩm ZUNGZA ghi đúng mốc này: lần đầu thắp 2–3 giờ để mặt sáp chảy đều tới thành cốc, và không thắp liên tục quá 4 giờ.
Nhiệt độ phòng đổi gì ở một hũ sáp?
Sáp giãn khi nóng và co khi nguội. Một hũ để trong phòng 20°C và một hũ để trong phòng 33°C không có cùng độ cứng ở mặt sáp.
Sau khi tắt, sáp nguội và co lại. Mặt sáp vì thế hay lõm nhẹ quanh bấc hoặc nứt những đường nhỏ. Đây là phần nhiệt, không phải phần lỗi.
Khoảng nóng chảy có liên quan tới mùi không?
Không liên quan trực tiếp. Mùi toả ra từ phần hương bay hơi khỏi mặt sáp lỏng, nên diện tích vũng sáp và thời gian thắp mới là hai biến thấy rõ.
Khoảng nóng chảy ảnh hưởng gián tiếp, vì nó quyết định vũng sáp hình thành nhanh hay chậm. Nhưng tem ghi loại sáp không nói được mùi mạnh hay nhẹ.
Người mua đọc con số này ở đâu?
Phần lớn tem nến không in khoảng nóng chảy. Tem thường ghi loại sáp, khối lượng và thời gian cháy. Ba thông số đó đủ để so hai hũ với nhau.
Tem ZUNGZA ghi sáp đậu nành phối trộn và khối lượng ruột. Ruột hũ nến vỏ quế là 120 g, giá 400.000₫, cháy gần 40 giờ. Lý do chọn loại sáp này có riêng một bài: vì sao chọn sáp đậu nành.
Muốn thử nhiều lần ở cỡ nhỏ thì set 9 hũ tealight là 290.000₫, mỗi hũ 20 g, cháy khoảng 5–6 giờ. Bấc cắt còn khoảng 5 mm trước mỗi lần thắp, như bài cắt bấc nến bao nhiêu là vừa đã ghi.
Câu hỏi thường gặp
Nhiệt độ nóng chảy của sáp là gì?
Là khoảng nhiệt mà sáp chuyển từ rắn sang lỏng. Sáp là hỗn hợp nhiều phân tử có độ dài khác nhau, nên nó mềm dần rồi lỏng hẳn trong một khoảng nhiệt, chứ không đổi trạng thái tại một mốc duy nhất.
Sáp đậu nành nóng chảy ở khoảng nào?
Các bảng kỹ thuật thường ghi sáp đậu nành trong khoảng 45–55°C, thấp hơn sáp ong ở khoảng 62–65°C. Con số chính xác phụ thuộc vào công thức phối trộn của từng nhà sản xuất.
Vì sao sáp mềm hay được dùng cho nến cốc?
Vì sáp mềm không cần tự đứng. Thành cốc giữ hình thay cho sáp. Nến cột phải tự đứng ở nhiệt độ phòng nên cần sáp cứng hơn, tức là khoảng nóng chảy cao hơn.
Vì sao vũng sáp lỏng chỉ sâu vài milimét?
Vì nhiệt từ ngọn lửa dẫn xuống chỉ đủ nung một lớp mỏng. Phần sâu hơn vẫn ở dưới khoảng nóng chảy nên giữ trạng thái rắn. Vũng sáp dừng lại ở độ sâu mà nhiệt vào bằng nhiệt mất đi.
Tem nến có ghi nhiệt độ nóng chảy không?
Phần lớn tem không ghi. Tem thường ghi loại sáp, khối lượng và thời gian cháy. Tem ZUNGZA ghi sáp đậu nành phối trộn và khối lượng ruột, không ghi khoảng nóng chảy.