Có những khu rừng bạn bước vào là biết ngay nó đã ở đó rất lâu. Ánh sáng xuống tới chân thành từng vệt nhỏ, dưới chân là lớp lá mục dày và êm, còn thân cây gần nhất thì to hơn vòng tay của hai người.
Rừng già, hay rừng nguyên sinh, là khu rừng đã phát triển qua thời gian dài mà không bị tác động lớn làm mất cấu trúc. Dấu hiệu nhận ra gồm ba thứ đi cùng nhau: nhiều tầng cây chồng lên nhau, có cây rất già còn đứng, và có cây đổ đang mục nằm trên đất để cây non mọc lên từ chỗ trống. Thiếu một trong ba thì nên xem lại cách gọi.
Rừng già khác rừng thứ sinh ở đâu
Rừng thứ sinh là rừng mọc lại sau khi rừng cũ mất đi, do khai thác, cháy, bão hoặc canh tác. Nó vẫn là rừng và vẫn xanh, nhưng cấu trúc thường đồng loạt hơn: cây xấp xỉ một tuổi, tầng tán mỏng, ít cây chết đứng và ít gỗ mục nằm trên mặt đất.
Rừng già thì lệch lạc một cách có trật tự. Chỗ dày chỗ thưa, chỗ tối chỗ sáng, vì nó đã trải qua rất nhiều lần cây đổ rồi lại được lấp lại. Chính sự không đồng đều đó tạo ra nhiều kiểu chỗ ở khác nhau trong cùng một khu rừng.
Những dấu hiệu bạn có thể tự nhìn
- Tầng tán: đứng dưới nhìn lên, thấy ba tới bốn lớp lá ở các độ cao khác nhau.
- Gỗ mục: một khúc cây nằm đã mềm, có rêu và nấm mọc trên đó.
- Đất: lớp lá mục dày, xốp và ẩm, bước lên thấy êm chân.
- Khoảng trống: một vài ô sáng nhỏ nơi cây lớn vừa đổ, bên dưới là cây non chen nhau.
- Rêu và dương xỉ: mọc cả trên đất, trên đá và trên thân cây còn sống.
Không dấu hiệu nào một mình đủ để kết luận. Chúng chỉ có giá trị khi xuất hiện cùng nhau, và ngay cả khi đó thì người đọc rừng chuyên nghiệp vẫn cần thêm dữ liệu về lịch sử khu đất.
Cách Việt Nam phân loại rừng
Theo cách phân loại trong pháp luật lâm nghiệp Việt Nam, rừng được chia theo mục đích sử dụng thành rừng đặc dụng, rừng phòng hộ và rừng sản xuất. Cách chia này nói về việc con người dùng rừng để làm gì, chứ không nói trực tiếp rừng đó già hay non.
Vì vậy hai hệ khái niệm không thay thế cho nhau. Một khu rừng già có thể nằm trong rừng đặc dụng, cũng có thể nằm ngoài; và một khu rừng đặc dụng không đương nhiên là rừng nguyên sinh.
Vài câu hỏi bạn hay gửi cho chúng tôi
Rừng già ở Việt Nam còn nhiều không
Chúng tôi không nêu con số ở đây. Diện tích rừng nguyên sinh được thống kê theo nhiều cách khác nhau và thay đổi theo từng kỳ kiểm kê, nên một con số trôi nổi thường gây hiểu sai hơn là giúp hiểu. Nếu bạn cần số liệu, hãy tra ở công bố của cơ quan lâm nghiệp.
Rừng già có mùi riêng không
Phần lớn người đi rừng nói là có, và mô tả thường gặp là mùi đất ẩm, gỗ mục, rêu cùng một nét lạnh. Đó là mô tả cảm nhận chứ không phải một công thức cố định; cùng một khu rừng, mùi sau mưa và mùi giữa trưa đã khác nhau.
Vì sao ZUNGZA lấy tên Rừng Già
Vì đó là cảnh chúng tôi muốn nhớ trong lúc làm việc: một chỗ không ai sắp đặt mà vẫn có trật tự. Câu chuyện dài hơn về cái tên nằm ở một bài riêng.