Một buổi sáng đầu tháng, xưởng của chúng tôi ở số 31, DM6 làng nghề Vạn Phúc có thêm một việc nhỏ khác thường. Trên bàn gói hàng là mấy chục hũ nến vừa đủ nguội, thành cốc còn giữ một chút ấm khi mình áp lòng bàn tay vào, và ngay cạnh đó là một tờ khai bằng tiếng Anh với những dòng kẻ đều đặn. Chúng tôi đứng nhìn hai thứ ấy khá lâu, vì trong cùng một buổi sáng, cái mộc mạc của nghề và cái mạch lạc của thương mại phải học cách đi cùng nhau.
Đến hôm nay, sản phẩm của ZUNGZA đã có mặt ở Mỹ, châu Âu và Úc trong một thời gian, theo cách chúng tôi hợp tác với các đơn vị và nhà bán hàng ở ngay tại đó. Chúng tôi chưa mở cửa hàng riêng ở những quốc gia này, nên mỗi hũ nến đi xa đều đến tay khách qua một người bán hàng địa phương, người hiểu khí hậu, hiểu nếp nhà và hiểu cả cách khách của họ nói về mùi.
Chiếc hộp đi xa cần chuẩn bị nhiều hơn chiếc hộp đi gần
Một hũ nến gửi trong nước thường đi hai đến năm ngày, và nó gần như vẫn ở trong cùng một vùng thời tiết với lúc nó được rót. Một hũ nến đi Mỹ hay đi Úc thì khác, nó sẽ nằm trong khoang hàng lạnh, rồi lại qua một sân bãi nóng, có khi đi tàu biển cả tháng, và trong hành trình đó sáp co lại rồi giãn ra theo nhiệt độ nhiều lần hơn mình tưởng.
Vì thế những chuyến đi xa khiến chúng tôi chậm lại ở khâu chuẩn bị. Sáp đậu nành phối trộn bởi ZUNGZA được để nguội lâu hơn, đủ để mặt sáp ổn định trước khi hũ nến vào hộp. Bấc cotton được cắt gọn về đúng độ cao thắp lần đầu, để bạn mở nắp ra là dùng được ngay. Giấy lót quanh cốc dày hơn một chút, và mỗi hộp đều có một tờ hướng dẫn nhỏ bằng hai ngôn ngữ, viết ngắn thôi, chỉ vừa đủ để người chưa từng dùng nến cốc biết mình nên làm gì trong mười lăm phút đầu.
Chúng tôi cũng học được rằng một khúc vỏ quế hay một cái cốc bê tông có nhịp co giãn riêng, nên cách kê, cách chèn, cách dán nắp thùng với từng dòng sản phẩm mỗi thứ một kiểu. Đó là những việc rất nhỏ, ít ai nhìn thấy, và chính chúng quyết định việc một người ở Melbourne mở hộp ra và thấy đúng cái mình đã nhìn trên ảnh.
Người bán hàng ở đầu bên kia là một phần của câu chuyện
Chúng tôi giữ cách hợp tác với các nhà bán hàng địa phương vì một lý do giản dị. Một hũ nến thủ công cần người kể lại nó bằng ngôn ngữ của nơi nó được bán. Họ biết khách của họ thắp nến vào giờ nào, mùa đông ở đó dài bao lâu, căn phòng thường rộng chừng nào, và họ giúp chúng tôi hiểu vì sao cùng một hướng mùi mà ở vùng này được yêu còn ở vùng kia lại chỉ được ngắm.
Những lần trao đổi ấy cũng làm chúng tôi thay đổi vài thứ ở xưởng. Nắp cho dòng cốc vỏ quế được làm khít hơn sau một mùa hè rất ẩm. Nhãn dán được viết lại cho gọn. Có một mùa, chúng tôi giảm độ sâu của mùi trong một dòng nến, vì những căn nhà đóng kín cửa suốt mùa lạnh giữ mùi lâu hơn nhà mình rất nhiều.
Thành ra chuyện đi ra thế giới, với chúng tôi, không phải là một cái đích để treo lên. Nó gần giống việc mang một món quê ra khỏi làng rồi mang câu hỏi của người lạ trở về, và mỗi câu hỏi lại làm cái nghề trong tay mình đầy thêm một chút.
Vài câu hỏi bạn hay gửi cho chúng tôi
ZUNGZA đã bán ở những nơi nào ngoài Việt Nam
Sản phẩm của chúng tôi đã đi Mỹ, các nước châu Âu và Úc, bán ở đó một thời gian rồi, thông qua những đơn vị và nhà bán hàng bản địa mà chúng tôi hợp tác. Cửa hàng mang tên ZUNGZA ở nước ngoài là điều chúng tôi để dành cho sau này.
Tôi đang ở nước ngoài thì đặt hàng thế nào
Bạn nhắn cho chúng tôi là được, vì ZUNGZA gửi hàng đi khắp thế giới. Chúng tôi sẽ nói rõ thời gian dự kiến và cách đóng gói cho tuyến đường của bạn, rồi cùng bạn chọn cách gửi phù hợp nhất với món bạn muốn.
Hàng thủ công Việt có gì để đi xa
Có nguyên liệu mọc ngay quanh mình, có đôi tay đã làm việc đó qua nhiều đời, và có sự khác nhau nhỏ giữa từng món, thứ khiến mỗi cái cốc là một bản riêng. Ba điều đó cộng lại tạo nên thứ mà một dây chuyền khó sao lại.
Nếu bạn muốn đi tiếp câu chuyện này, hãy ghé một ngày ở xưởng trong làng nghề Vạn Phúc, xem thêm cách chúng tôi gửi hàng trong nước và ra nước ngoài, hoặc đọc vì sao chúng tôi gọi mình là Rừng Già.