Một tờ giấy dó nhìn không phẳng như giấy công nghiệp. Soi lên sáng, bạn thấy các sợi nằm chồng nhau không theo hàng, và chính cái không đều đó cho biết nó được làm bằng tay.
Giấy dó là loại giấy thủ công làm từ vỏ cây dó. Các bước chính gồm ngâm, nấu, giã cho sợi tách ra, rồi seo từng tờ trên khuôn trong bể bột. Sợi dài và được giữ nguyên thay vì nghiền vụn là lý do loại giấy này dai, mềm và bền theo thời gian.
Bốn bước, nói ngắn
- Bóc và ngâm vỏ: vỏ cây được ngâm cho mềm và rửa sạch phần không dùng.
- Nấu: vỏ được nấu để làm rã các chất kết dính giữa các sợi.
- Giã: giã thủ công cho sợi tách nhau mà không bị cắt ngắn. Đây là điểm khác cơ bản so với giấy công nghiệp.
- Seo giấy: dùng khuôn nhấc từng lớp bột mỏng lên khỏi bể, rồi ép và phơi.
Vì sao nó bền
Giấy công nghiệp thường dùng sợi ngắn và trải qua xử lý hoá học mạnh, nên nhanh giòn và vàng. Giấy dó giữ sợi dài, nên khi gấp không dễ đứt theo nếp, và khi ẩm cũng ít rã. Trong điều kiện bảo quản khô, tránh sáng và tránh nấm, loại giấy này giữ được rất lâu. Chúng tôi không nêu số năm cụ thể ở đây, vì độ bền thực tế phụ thuộc vào cách làm và điều kiện lưu giữ nhiều hơn là vào bản thân vật liệu.
Người ta dùng giấy dó vào việc gì
Trong truyền thống, giấy dó gắn với việc chép, viết, in tranh dân gian và làm các loại đồ thờ. Ngày nay nó còn được dùng cho thư pháp, tranh, đèn giấy, bao bì cao cấp và phục chế tài liệu. Ở khâu quà tặng, đây là loại giấy hiếm khi bị nhìn thành bao bì, vì bề mặt của nó đã là một thứ để ngắm.
Trong quá trình làm hộp quà, chúng tôi thấy giấy dó ăn mực theo cách rất riêng: nét viết loang một chút và không sắc như trên giấy tráng. Nếu bạn muốn một lá thư kèm quà, hãy thử viết trước lên một mảnh nháp cùng loại. Đây là kinh nghiệm của ZUNGZA.
Vài câu hỏi bạn hay gửi cho chúng tôi
Giấy dó có chống ẩm được không
Không chống ẩm. Nó chịu ẩm tốt hơn giấy thường ở chỗ ít rã, nhưng ẩm kéo dài vẫn gây nấm mốc và vết đốm. Bảo quản phẳng, trong bìa hoặc túi giấy, chỗ khô và tránh sáng.
Vì sao giấy dó đắt hơn giấy thường
Vì gần như toàn bộ công đoạn làm bằng tay và mỗi tờ được seo riêng. Giá ở đây phản ánh thời gian và số người tham gia, không phản ánh độ hiếm của nguyên liệu.
Mua giấy dó thì chọn thế nào
Soi lên sáng để xem sợi có đều không và có lỗ hổng bất thường không, kiểm tra mép tờ xem là mép seo tự nhiên hay mép cắt máy, và nói rõ với người bán bạn dùng để viết, để in hay để bọc, vì mỗi việc cần độ dày khác nhau.