Chữ nghệ nhân xuất hiện trên rất nhiều bao bì. Nó nghe đáng tin, và chính vì vậy nó dễ bị dùng lỏng tay.
Ở Việt Nam, chữ này được dùng theo ba nghĩa không tương đương. Thứ nhất là danh hiệu do nhà nước xét tặng, với các danh hiệu như nghệ nhân ưu tú và nghệ nhân nhân dân, theo quy trình và tiêu chí riêng. Thứ hai là cách gọi trong nội bộ làng nghề dành cho người có tay nghề được đồng nghiệp công nhận. Thứ ba là cách dùng trong tiếp thị, khi chữ này chỉ để nói món đồ được làm bằng tay.
What a highly skilled maker usually has
- Làm được việc khó mà không cần dụng cụ hỗ trợ đặc biệt, vì độ chính xác nằm ở tay và mắt.
- Biết vì sao một bước phải làm như vậy, không chỉ biết làm theo thứ tự.
- Xử lý được lỗi bất thường của vật liệu, thứ mà mọi hướng dẫn đều không nói tới.
- Làm ra kết quả ổn định trong nhiều ngày, nhiều mẻ, chứ không chỉ một lần đẹp.
- Dạy lại được, và đây là tiêu chí phân biệt rõ nhất giữa người thợ giỏi và người giữ nghề.
Two questions to ask when you see the word artisan on packaging
Câu thứ nhất: người đó là ai, làm ở đâu và làm công đoạn nào. Câu thứ hai: chữ nghệ nhân ở đây là danh hiệu đã được xét tặng, hay là cách gọi của người bán. Một thương hiệu làm việc đàng hoàng sẽ trả lời được cả hai, và thường sẵn sàng trả lời.
Ở ZUNGZA, chúng tôi chọn cách nói rõ công đoạn nào làm bằng tay và làm ở đâu, thay vì dùng chữ nghệ nhân cho gọn. Đây là quy ước của chúng tôi, không phải một chuẩn chung của ngành.
Why using the word correctly matters
Vì nó ảnh hưởng tới tiền và tới người. Khi chữ nghệ nhân bị dùng cho mọi món, người thật sự có tay nghề mất đi cách để phân biệt mình, và người mua mất đi một tín hiệu để chọn. Cả hai bên đều nghèo đi, chỉ có phần tiếp thị là được lợi trong ngắn hạn.
A few questions you often send us
Does handmade mean entirely made by hand
Thường là không. Phần lớn chuỗi sản xuất thủ công đều dùng máy ở một số bước như cắt, mài thô hoặc trộn. Cách nói trung thực là chỉ rõ công đoạn nào do tay người làm.
Where is the line between a craftsperson and an artisan
Không có ranh giới cứng, và ranh giới đó cũng không cần thiết cho người mua. Câu hỏi hữu ích hơn là món này ai làm, làm ở đâu và chất lượng có ổn định không.
Is it worth paying more for work by a highly skilled maker
Đó là lựa chọn của bạn và phụ thuộc vào việc bạn cần gì. Nếu bạn cần độ hoàn thiện cao, sự ổn định và khả năng sửa lại được, thì phần tiền thêm thường có lý. Nếu bạn cần một món dùng tạm, thì không.